Auteur: Bert Wagendorp
Wie anders dan Mathieu van der Poel zorgde ervoor dat de Tour de France weer op een wielerkoers leek, en niet op een parade ter ere van zijne koninklijke hoogheid de prins van Slovenië? Wie anders dan Mathieu van der Poel daagde de onoverwinnelijke uit, hield hem op afstand, versnelde toen hij tot op minder dan dertig seconden was genaderd en stak zo een middelvinger op naar de drager van het geel?
Oké, er waren nog drie andere renners die meewerkten, maar als de etappe naar Ussel zondag een kunstwerk was – en dat was het – dan had Van der Poel het recht om het te signeren. De machtige Mathieu gooide al zijn kaarten op tafel, nam het risico dat zijn poging door toedoen van UAE een roemloos einde zou krijgen, gokte tot de laatste 250 meter en won. Het was niet alleen zijn mooiste etappe-overwinning in de Tour, hij mag de 9e etappe van de Ronde van 2026 met een gouden ganzeveer bijschrijven op zijn palmarès, als een zege die zijn carrière tekent.
Bovendien liet Van der Poel de wereld zien dat er in Nederland nog op niveau wordt gewielrend. Weliswaar woont hij in Spanje en is zijn moeder Frans, maar vader Adrie liet na de etappe horen waar ‘Matje’ vandaan komt: uit West-Brabant, Nederland.
En gelukkig maar, want Van der Poel houdt momenteel in zijn eentje het Nederlandse wielrennen overeind. Thymen Arensman is in het algemeen klassement de beste landgenoot, hij staat 30e. Vorig jaar werd Arensman (26) in zijn debuut-Tour nog twaalfde, maar dit jaar betaalt hij de prijs voor een sterke Ronde van Italië, waarin hij als vierde eindigde.
Nederland doet niet mee in de klassementen. Etappewinnaar Olav Kooij heeft al aangegeven dat hij niet meedoet in het puntenklassement: zijn ploeg heeft andere prioriteiten. Frits Biesterbos is 30e in het Jongerenklassement. Gelukkig voor hem en voor ons is Arvid de Kleijn al uitgevallen, anders hadden we een herhaling gekregen van de genante taferelen van jaren geleden (Tour 2009), toen de zwoegende Kenny van Hummel aan het eind van elke etappe werd opgewacht door een legertje Nederlandse journalisten die hem vervolgens uithoorden over hoe hij er nu weer in was geslaagd op tijd binnen te komen. Tot hij gebroken tóch afstapte.
Ook die Tour was het een drama met de Nederlanders. Laurens ten Dam eindigde op plek 60, er waren zelfs geen ritzeges.
Dat wil je niet, als wielernatie. Het is niet nodig dat je elk jaar een kandidaat voor het geel uit de hoge hoed tovert. We kennen onze plek, door incidentele successen zijn we gaan denken dat we bij de grote wielerlanden behoren, maar dat is een misverstand. Nederland was hooguit de beste van de kleine wielerlanden.
Maar ook in die categorie zijn we voorbijgestreefd door Denen, Amerikanen, Engelsen, Noren. Zonder Mathieu zouden we op degraderen staan naar de kneusjeslanden.
Het wielrennen is een sport die sterk is gemondialiseerd. De huidige top-20 in de Tour bestaat uit twaalf nationaliteiten. Op de meest recente wereldranglijst is Van der Poel de enige Nederlander (12) onder de eerste dertig. Nederland heeft de mondialiseringsslag ruimschoots verloren. We hebben de oprukkende kwaliteit niet kunnen bijbenen.
Als we de Tour even als graadmeter nemen – het wielrennen staat steeds meer gelijk aan de Ronde van Frankrijk, dus dat mag – ziet het er evenmin rooskleurig uit. De laatste Nederlander op het erepodium was Steven Kruijswijk (3) in 2019. De laatste top-5 coureur was Wilco Kelderman (5) in 2021. Twee jaar later was Kelderman de laatste die de top-20 van de Tour wist te bereiken (18).
Visma | Lease a Bike, dé ‘Nederlandse ploeg’ heeft dit jaar voor de tweede achtereenvolgende keer geen Nederlanders opgenomen in de Tourploeg. Zelfs voor knechten ontbreekt kennelijk de kwaliteit. De situatie bij de andere Nederlandse profploeg, Picnic PostNL, is dramatisch. Jarenlang was het team een onuitputtelijke leverancier van wielertalent, maar op de een of andere manier is daaraan een eind gekomen.
De situatie is ernstig, maar niet hopeloos. Wielrennen is een sport waarin je met een gericht programma en vooral geld voor verandering kunt zorgen. Het is een de meest trainbare van alle topsporten. Het bewijs wordt geleverd door de Scandinaviërs van Uno X Mobility, die met een louter uit Vikingen bestaande ploeg steeds beter aan de weg timmeren, ook in de Tour.
Ooit stond het jeugdprogramma van sponsor Rabobank aan de basis van de successen van renners als Kruijswijk, Mollema, Kelderman en Ten Dam. En Rabobank is terug in de sport, nu nog als co-sponsor van Visma | Lease a Bike. De bank heeft plannen het talentprogramma nieuw leven in te blazen.
Berichten van ooggetuigen uit de Tour leren dat het aantal Nederlanders langs de kant in Frankrijk is afgenomen. Dat krijg je ervan. Maar elk nadeel heb zijn voordeel: misschien bespaart de tijdelijke dip ons dit jaar ook de weerzinwekkende taferelen van de dronken meute op Alpe d’Huez in de godvergeten ‘Hollandse bocht’. Voor wie moet de oranje meute juichen?
Meer verhalen? Abonneer je op de gratis nieuwsbrief van De Muur!