Verhaal

‘Kijk naar de iconische cover en droom weg’

B
Bert Wagendorp19 november 2026 · 4 min lezen
‘Kijk naar de iconische cover en droom weg’

Boeken kunnen je leven veranderen. Dat is een platgetreden cliché uit een sleetse reclame voor de boekenbranche, maar het is ook een waarheid als een koe. Boeken veranderen levens, doordat ze de lezer op een tot dan onbekend inzicht brengen (‘Vanaf dit moment ga ik van mijn leven óók een groot avontuur maken’ – Herman Melville, Moby Dick), doordat ze zijn kijk op de wereld totaal veranderen (‘Mijn werk is oersaai, maar wacht maar tot ik er een roman over ga schrijven!’ – J.J. Voskuil, Het Bureau) of doordat er opeens nieuwe perspectieven lonken. Dat laatste overkwam mij toen ik met kerst 1978 het pasverschenen boek De renner van Tim Krabbé las.

Hierin besloot het hoofdpersonage, een sterk op Tim Krabbé lijkende man van dertig, zijn leven om te gooien en wielrenner te worden. Hij verhuist daarvoor naar de Cevennen in Zuid-Frankrijk, omdat je voor echt wielrennen nu eenmaal bergen nodig hebt, begint als een bezetene te trainen, gaat koersen rijden en dat culmineert uiteindelijk in het hoofdverhaal De renner, de Ronde van de Mont Aigoual.

Ik las het verhaal, en besloot onmiddellijk mijn leven om te gooien, te stoppen met roken en drinken, een racefiets aan te schaffen en het op een trainen te zetten. Ik was, bedacht ik, een stuk jonger dan Tim Krabbé toen die wielrenner werd. Dus misschien zat er voor mij nog wel een profcarrière in. Toevallig las ik rond diezelfde tijd het verhaal van een jonge student in de psychologie die opeens ook een megatalent in hard fietsen bleek te zijn en die mooie resultaten boekte bij de amateurs – met uitzicht op meer. Maarten Ducrot, las ik op de achterflap van De renner, vond het ook een goed boek.

[Tekst loopt verder onder de boeklink]

Enfin, het liep allemaal op niets uit, ik wil daar niet al te diep op ingaan, het was tragisch en sneu, ik bleek minder talent te hebben dan ik had ingeschat. Maar De renner had toen zijn werk al gedaan: hij had mijn leven en mijn kijk daarop al ingrijpend veranderd en beïnvloed.

In 1985 werd ik sportverslaggever bij de Leeuwarder Courant, met de specialismes schaatsen en wielrennen. Bij dat laatste had ik veel steun aan mijn kennis van De renner, het boek dat ik jaarlijks minstens eenmaal herlas. Veel van de opvattingen waarmee ik de Friese criteriums benaderde waren afkomstig uit het boek van Krabbé. Mijn De renner-achtige verhalen werden opgemerkt door de Volkskrant, waar ze toevallig een wielerverslaggever zochten. Bij die krant ging ik gewoon door met mijn Krabbé-eske kijk op de sport, kennelijk tot genoegen van de lezers en de hoofdredacteur. (Niet altijd tot genoegen van moralistische wielerschrijvers, want ik hield er een ook door Krabbé ingegeven liberale houding op na ten aanzien  van alles wat als verderfelijk werd gezien). Ik heb zes keer de Tour de France verslagen en zes keer zat De renner als een soort bijbel in mijn koffer.

Na verloop van tijd kreeg ik genoeg van de sport, maar mijn fascinatie voor het wielrennen bleef, juist doordat ik er naar keek met de ogen van De renner. Waar ik het voetballen een lachwekkend circus was beginnen te vinden en hardlopen en zwemmen zinloze uitsloverij, keek ik naar het wielrennen als superieur theater, als een vorm van sport waarin het wezen van het leven kernachtig werd samengebald. Drie keer raden van wie ik die gedachte had overgenomen.

Begin deze eeuw werd ik benaderd om redacteur te worden van een nieuw wielertijdschrif, dat De Muur zou gaan heten. Nu kwamen twee liefhebberijen samen: schrijven en naar wielrennen kijken. Niet zomaar kijken, maar kijken met de blik van Krabbé en zoeken naar andere auteurs die datzelfde van plan waren. Niet zomaar wat neerpennen, maar proberen tot de kern te komen en het verhaal te ontdekken.

De Muur zou zonder De renner niet hebben bestaan. De renner is de wegbereider geweest, het boek dat de geesten rijp heeft gemaakt voor iets nieuws en iets moois en die een nieuwe generatie wielerschrijvers heeft gevormd. De geest van dat boek zit in elke bladzijde van dit tijdschrift.

Ik zou hier een lange lijst van coureurs kunnen opvoeren die je De renner-renners zou kunnen noemen. Het zijn niet voor niets coureurs die regelmatig opduiken in De Muur: Peter Winnen, Laurens ten Dam, Sam Oomen. Het zijn coureurs die, soms zonder dat ze dat beseffen, zijn voortgekomen uit de De renner-isering van het peloton. Ze zijn anders, beschouwender, analyserender, poëtischer. Zonder De renner zouden ze waarschijnlijk niet eens op een fiets zijn gestapt, hun dromen begonnen met een niet eens zo dik boek.

Datzelfde geldt voor veel wielerschrijvers. Steeds meer mannen en vrouwen uit die beroepsgroep is gaan beseffen dat het wedstrijdverslag niet zaligmakend is en meestal vrij saai. Dat ze met een andere bril naar het wielrennen moesten leren kijken. Thijs Zonneveld, Frank Heinen, Wiep Idzenga, Herman Chevrolet, Erik Brouwer, Nando Boers: het zijn leerlingen van de Krabbé-school. Ze worden vaak romantici genoemd, maar daarmee doe je ze tekort. Ze kijken naar iets wat in wezen totaal zinloos is, en schrijven daarover. Dat zou even zinloos zijn, als ze er niet een laag bovenop legden: die van het verhaal.

Dat hebben ze geleerd van De renner.

De Muur heeft een nieuwe webshop, waarin de beste Nederlandstalige wielerliteratuur is verzameld. Het goedkoopste boek in de winkel heet De renner.

Kijk naar de iconische cover en droom weg.

Timkrabbe
Tim Krabbé. Foto: Cor Vos
De mooiste verhalen uit De MuurGratis e-pubDe mooiste verhalen uit De Muur14 muurverhalen van de beste wielerauteurs, gratis in je inbox Ontvang gratis e-pub →