Verhaal

FIETS & FRANS

B
BramRedefined13 december 2016 · 30 min lezen
FIETS & FRANS
Aywaille - La Redoute - Belgium - wielrennen - cycling - radsport - cyclisme - Tom Dumoulin (Holland / Team - GIANT - Shimano) - Lars Boom (Ned - Belkin-Pro Cycling Team) - Minister Frans Timmermans (foreign affairs) pictured during stage - 6 of the ENECO Tour 2014, a worldtour stage race in the Netherlands and Belgium - photo Wessel van Keuk/Davy Rietbergen/Cor Vos © 2014

Het hectische leven van de vicevoorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans, kent een aantal constanten. De liefde voor Limburg, Roda én wielrennen zijn er drie van. En nu Tom Dumoulin is begonnen aan zijn verovering van het wielerimperium, vindt hij de voormalige minister van Buitenlandse Zaken aan zijn zijde: ‘Voorzitter, secretaris én penningmeester van de fanclub.’ Een passie, getekend in korte scènes en WhatsApp-gesprekken.  


Dumoulin-3
Foto: Rob Hodselmans // uit de documentaire ‘The European’


Maastricht, 4 juli 2009
De kasseien in de maastrichtse kapoenstraat liggen er kurkdroog bij als in de verte een breed glimlachende PvdA-staatssecretaris van Buitenlandse Zaken komt aanrijden. Punctueel op tijd stalt hij zijn hagelnieuwe Giant-toerfiets voor de etalage van boekhandel De Tribune, die voor deze gelegenheid in wielersfeer is gebracht. We schudden handen en bespreken zijn fiets. ‘Hoe vind je hem? Ik kom er net mee uit Heerlen rijden. Kilometer of twintig.’ Timmermans is gekleed in een strak wieleroutfit. Hij komt hartelijk en joviaal over. Hij was meteen ingegaan op mijn uitnodiging om in deze boekwinkel de presentatie van mijn boek De Nieuwe Fiets te omlijsten. We hebben elkaar niet eerder ontmoet, maar er is wel enig elektronisch postverkeer aan dit rendez-vous voorafgegaan.
Dat zat zo: Frans Timmermans, net als ik geboortejaar 1961, vierde op 6 mei 2009 zijn 48ste verjaardag. Die dag verscheen ook De Nieuwe Fiets, over de rossonero, mijn Italiaanse Cucchietti-fiets die ik solo van Piemonte naar Amsterdam had gereden. Timmermans kreeg het boek cadeau van zijn secretaresse Sandra. Ik werd gebeld door zijn woordvoerder. Wat mijn mailadres was.
Toen ik op de Hilversumse burelen van Andere Tijden Sport arriveerde, zat zijn bericht al in mijn mailbox. Ik las: ‘Dit is onvervalste fanmail, dus niets om bij te fronsen. Ik heb namelijk net je boek uit en ik wilde laten weten dat ik er van heb genoten. (…) Je laat zien een ware en onvervalste, niet door modieuze tendensen geplaagde sportliefhebber te zijn. Wij hebben te veel gemeen – ook met muziek – om met voldoende afstand naar het boek te kijken, dus misschien overdrijf ik. Maar dan toch slechts heel licht. Vriendelijke groet, Frans Timmermans.’
Lyon, 13 juli 2013
We zijn voor de wielerdocumentaire Nieuwe Helden aan het filmen na afloop van de door Marcel Kittel verloren sprintetappe Saint-Pourcain-sur-Sioule – Lyon (191 kilometer). De sfeer bij de teambus van Argos-Shimano is gespannen. Kittel is boos, de gezichten staan op onweer. De renners trappen zich koel op de hometrainers in de schaduw van de bus. Een paar dronken Duitse wielerhooligans dansen op straat, zwaaiend met de nationale driekleur. ‘Marcel Kittel im Gelb, Marcel Kittel im Gelb,’ zingen ze onafgebroken, verwijzend naar de eerste etappe op Corsica, die Argos-Shimano’s Duitse rassprinter overtuigend de gele trui opleverde. We houden ons een beetje afzijdig. Timing is everything.
Op een muurtje bij de bus zit een man. Hij is onafgebroken met zijn telefoon bezig. Hij zit er een beetje verloren bij. Ik herken hem van de gloedvolle toespraak in die Maastrichtse boekhandel. Bennie Ceulen, de aimabele persman van Argos-Shimano, loopt naar de man toe. Ze praten op zachte toon in dialect als ik naderbij kom. De begroeting is allerhartelijkst. Hij zegt dat hij probeert elk jaar even de Tour te bezoeken. En omdat hij Bennie Ceulen goed kent, ligt het voor de hand dat hij deze dagen te gast is bij Argos-Shimano.
We praten over de koers en over de Limburgers van Argos-Shimano, Tom Dumoulin (Maastricht) en Roy Curvers (Roggel). Timmermans, inmiddels minister van Buitenlandse Zaken, blijkt een kenner van het wielrennen. Met een sterke voorkeur voor Eddy Merckx en het Limburgse cyclisme. Omdat we verder moeten met filmen, nemen we gehaast afscheid. Ik beloof hem te zullen uitnodigen voor de première van onze wielerfilm die op dat moment nog als werktitel De Schone Wraak heeft. Hij zegt zeker te zullen komen. Ik denk aan zijn toespraak in de Maastrichtse boekhandel en vraag hem of hij dan ook wat zou willen zeggen tegen de zaal. Hij zegt: ‘Dat is een grote eer en een genoegen. Als het even kan, zal ik er staan.’
Amsterdam/Utrecht, 4 april 2014
Vlak voordat we onder politie-escorte met vijf officiële Tour de France-Skoda’s met 150 kilometer per uur over de A2 van Amsterdam naar Utrecht knallen, zijn we ter gelegenheid van de filmpremière met het volledige wielerteam van Argos-Shimano te gast in het tv-programma De Wereld Draait Door. Vooraf eten we een lichte sportmaaltijd in een apart zaaltje. Het is vijf over vijf. Mijn telefoon trilt. Een sms-bericht: ‘Het spijt me enorm, maar de Raad over Oekraïne loopt uit. Zit vast in Luxemburg. Sorry.’
Een klein uur later krijg ik opnieuw een sms-bericht. Weer Timmermans: ‘Het is me toch gelukt. Vraag niet hoe, maar ik ga het vliegtuig halen. Tot straks.’
Als we rond acht uur aankomen bij een volledig uitverkocht Louis Hartlooper Complex in hartje Utrecht, zien we de minister al staan. De begroeting is triomfantelijk. Hij is trots op zijn Houdini-act, de ontsnapping uit Luxemburg. Zichtbaar geniet hij van de wielersfeer, van de aandacht van de media en de bezoekers uit de wereld van film, omroep en sport, van de aanwezige helden uit de wielerwereld. Kampioenen als Henk Faanhof, Gerrit Voorting, Rini Wagtmans, Peter Winnen, Henk Lubberding, soigneur Ruud Bakker. En natuurlijk de sprinttrein van Argos-Shimano met de hele achterban van mecaniciens en management.
Zijn toespraak in zaal 1 is enthousiast en persoonlijk. Hij vertelt dat hij op de middelbare school zat met het meisje dat nu de moeder van Tom Dumoulin is. Dat hij smoorverliefd op haar was, maar dat de liefde niet werd beantwoord. De zaal lacht.
Brussel/Hilversum, 3 september 2014
‘Onze’ minister Timmermans is gevraagd door de aanstaande voorzitter van de Europese Commissie, Jean Claude Juncker, om zijn eerste plaatsvervanger te worden. Het is nieuws dat in Hilversum een lampje doet branden bij Barbara Truyen, hoofd documentaires van de vpro. Ze was erbij op de première van Nieuwe Helden. ‘Timmermans was vol lof over jou op de première van je film. Hij gaat iets spannends doen en is een interessante figuur voor een film à la Nieuwe Helden. Dus met all access achter de schermen van Brussel. Zou je er eens over willen nadenken?’
Ik vraag per sms aan Timmermans wat hij van dit plan vindt. Hij schrijft: ‘Ik krijg veel van dit soort verzoeken. Ik kan mezelf niet meer zien op tv. Maar jou vertrouw ik. Ik wil er binnenkort wel een keer over praten.’
Drie weken later spring ik op de fiets naar de Amsterdamse tv-studio waar het praatprogramma Pauw wordt gemaakt. Ik heb een afspraak met Timmermans voorafgaand aan de uitzending waarin hij de enige gast is. Binnen drie minuten zijn we het eens. We gaan het doen. Op de manier van Nieuwe Helden. Beginnen te filmen als de normale camera’s uit moeten. Timmermans: ‘Een mooie kans om eens te laten zien hoe Brussel werkelijk werkt. Transparantie kan een hoop euroscepsis wegnemen.’
Een uur later is de wereld te klein als Frans Timmermans live vertelt over een slachtoffer van de mh-17 ramp dat is gevonden met een zuurstofmasker om de nek. Maar onze deal is dan al gesloten.
Brussel, 12 augustus 2015
Zeven uur ’s ochtends staat de verhuiswagen uit Heerlen al voor de deur in de Brusselse wijk Etterbeek. We gaan naar binnen en ontmoeten een ongeschoren first Vice-President van de Europese Commissie in een oranje poloshirt. Hij is druk in de weer. De verhuizers hebben het appartement al bijna leeg. Hier, op een kwartier wandelen van zijn kantoor, heeft hij tijdens zijn eerste Brusselse maanden gewoond. Het gezin heeft besloten naar Brussel te verhuizen. Vooral omdat zoon Max van 11 zijn vader vertelde dat hij hem erg mist. Dat ze maar één keer in de week samen ontbijten. Dat hij hem vaker wil zien.
Timmermans vertelt het tijdens het leeghalen van zijn kledingkast. Na de tientallen stropdassen, overhemden en manchetknopen zijn de pakken aan de beurt. Ik ben oprecht verwonderd over het aantal pakken dat de man bezit.
   DJ: ‘Wat heb jij veel pakken!’
    FT: ‘Ik heb alle pakken in verschillende maten, omdat ik een super jojo ben.’
    DJ: ‘Wat is dat?’
    FT: ‘Mijn lichaamsgewicht kan enorm op en neer gaan. Als ik ga sporten, als ik daar tijd voor heb, tijd voor kan maken, dan gaat het redelijk goed met mijn gewicht. Maar als ik dat niet doe, dan word ik heel snel heel dik. Zoals nu.’
    DJ: ‘Vind je dat vervelend, dat dunner en dikker worden?’
    FT: ‘Dat heb ik al mijn hele leven. Als kind ook al. Ik was eigenlijk altijd een dun mannetje, tot ik op een gegeven moment ik een heel dik mannetje werd. En dat is altijd gebleven… Leuk is het niet, nee.’
    DJ: ‘Ga je daar nu aan werken?’
    FT: ‘Ja.  Kijk, dat esthetische aspect interesseert me niet zo veel, maar het gezondheidsaspect wel. Ik heb nog jonge kinderen, die zijn 11 en 9. Een vader die omvalt voordat ze 20 zijn… liever niet. En ik vind sporten gewoon ook lekker. Zodra ik op mijn fiets zit, ben ik een ander mens, voel ik me zo happy. Als staatssecretaris ging ik ’s ochtends voor het werk altijd fietsen. Een rondje van zestig kilometer. Van Den Haag door de duinen naar Noordwijk, via Leiden weer terug. Dan voelde ik me helemaal te gek de hele dag. Toen ik minister werd, had ik daar geen tijd meer voor. Dat is een heel ander leven. Onregelmatiger.’
    DJ: ‘En viel je ook af…’
    FT: ‘Ja, toen was ik zeker twintig kilo lichter.’
    DJ: ‘En hoe ga je dat nu dan doen? Wat is het doel?’
    FT: ‘Het doel is gewoon om me lekker fit te voelen. Ik wil weer op mijn racefiets zitten. Dat kan niet met mijn huidige gewicht, dan zit je er gewoon niet lekker op. In het najaar ga ik gewoon rustig fietsen. Nu moet ik een beetje opbouwen. Zodat ik zonder al te veel pijn tachtig kilometer aankan. Dat hoeft niet hard, gewoon 25 per uur, want ik moet echt helemaal van nul beginnen. Als ik dat een beetje opgebouwd heb in de komende maanden, dan kan ik op de rollerbank in de wintermaanden. En dan hopelijk in maart, wanneer het een beetje beter weer is, hopelijk wat soepeler op de fiets. Ik moet trouwens ook nog een nieuwe racefiets kopen.’
Kos, Griekenland, 4 september 2015
Vandaag hebben alle kranten in de kiosk nabij het haventje van Kos dezelfde foto op de voorpagina. Een op een Turks strand aangespoeld kind schokt de wereld. Het kind ligt met het gezicht in het zand. Een blauw kort broekje en een rood hemd. Het jochie heet Alan. Het beeld grijpt de gehele wereld naar de keel. Het verandert het denken over het vluchtelingendrama ingrijpend. Regeringsleiders gebruiken het om de ernst van de Syrische oorlog en de bijbehorende exodus te duiden. De bevolking van Europa reageert met maximale menselijkheid op het beeld. Vluchtelingen zijn welkom. Eén foto als gamechanger.
We zijn op Kos, het Griekse vakantie-eiland dat is overspoeld met vluchtelingen uit Syrië die via Turkije de oversteek hebben gemaakt. Frans Timmermans is hier om iets te doen aan de enorme instroom van vluchtelingen via Turkije. Hij praat met hulpverleners en lokale politici. We laten hem de krant zien met de foto van het jongetje. Hij wendt het gezicht af. ‘Ik kan er niet naar kijken. Het is te gruwelijk. Toen ik de foto voor het eerst zag, dwong ik mezelf aan iets anders te denken. Iets positiefs. Ik dacht aan wielrennen.’ De tranen staan hem in de ogen.
Hier lijkt de racefiets verder weg dan ooit. Maar tussen alle vergaderingen door houdt wielerfanaat Timmermans de Vuelta nauwgezet in de gaten. Op de dag dat hij aan Syrische vluchtelingen plechtig belooft dat hij zijn uiterste best voor hen gaat doen, herovert Tom Dumoulin de rode leiderstrui in de Vuelta a España door de tijdrit te winnen.
Straatsburg, 10 september 2015
Achter zijn houten bureau in het lelijkste kantoortje ter wereld zit Frans Timmermans voorovergebogen naar een scherm te kijken. Hij is geconcentreerd. De first Vice-President is net terug uit een stampvolle plenaire vergaderzaal van het Europees Parlement waar hij The State of the Union heeft beluisterd, de jaarlijkse politieke beginselverklaring van zijn Luxemburgse baas Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie.
Hij draagt zijn werkkleding, vandaag bestaand uit een lichtblauwe das, wit overhemd en donkergrijs kostuum. Hij zucht. De deur moet dicht. Ik mag binnen blijven. Hij wendt de blik geen seconde af van zijn iPad.
Af en toe klinkt een kreet.
Waar ik eerst nog dacht dat hij een belangrijk dossier van buiten leerde, snap ik nu pas de werkelijke ernst van de situatie. Hij kijkt naar zijn Held, bezig aan een buitenissige prestatie in de Ronde van Spanje.
‘Kom op Tom. Hou vol.’
Het is een week nadat Tom Dumoulin met een krachtexplosie de koninginnenrit won in de Vuelta. Hij versloeg toen met een venijnige demarrage bergop zijn voornaamste concurrenten Froome en Aru. A Star Is Born. Tom in de rode leiderstrui. Nederland is te klein. Een sensatie. Helemaal voor Frans Timmermans, die met een iets beter gemikte pijl van Cupido de vader van Tom Dumoulin had kunnen zijn.
Die middag zie ik een krijsende Europese toppoliticus naar een iPad staren, vergetend dat hij alweer bijna aan de beurt is om de verzamelde Europarlementariërs toe te spreken over de crisis op het continent als gevolg van de toestroom van Syrische oorlogsvluchtelingen. Op dit moment telt voor Frans Timmermans maar één vlucht, die van zijn oogappel Tom Dumoulin.
‘Dit is de laatste hele zware etappe in de Vuelta, met een enorme slotklim. Tom zit nog in de groep met de rode trui. Fränk Schleck zit voorop met een Colombiaanse renner. Ik ben benieuwd of hij de klim gaat overleven. Maar ik ben bang dat ik dat niet ga meemaken vandaag…’
Inderdaad. Een voorzichtig klop op de deur. Zijn Duitse medewerker Bernd vraagt beschroomd of hij meegaat naar de vergaderzaal. Hij klapt geïrriteerd zijn iPad dicht. Ik vraag wat er gaande is, in de verwachting te horen welke toespraak hij moet gaan houden. Hij antwoordt met een gedetailleerd relaas over de winstkansen van Dumoulin in de Spaanse etappekoers.
Na de vergadering in de grote zaal van het Europees Parlement ontvang ik een app van Timmermans.
 FT: Je kijkt toch wel hè. Tom gaat geschiedenis schrijven. Hij heeft al drie dagen de rode trui en die gaat-ie tot Madrid houden. Zo sterk is hij. Zo leuk voor die jongen en dat op die leeftijd.
    DJ: Ik lig te stuiteren voor de televisie. Het is werkelijk ongelooflijk. Ik zie hem nog zitten op de hotelkamer tijdens de Tour die we filmden in 2013. Een jochie. En nu een kampioen.
Snelweg R0 ter hoogte van afslag Brussel/Tervuren, 10 september 2015, 22.30 uur
Aan boord van mijn groene Subaru Forester passeer ik Tervuren, de woonplaats van Frans Timmermans. Ik denk terug aan de koers van vandaag en de opwinding die het veroorzaakt in heel Nederland, met uitschieters naar Straatsburg en Tervuren. Ik app Timmermans.
    DJ: Dag Frans. Ik zit nog na te gloeien van de prestatie van Tom. Hij dreigt de Vuelta te gaan winnen.
    FT: Ik zou er wel heen willen, naar Madrid, om hem toe te juichen. Het is echt geschiedenis hoor, wat hier staat te gebeuren.
    DJ: Ik zat precies hetzelfde te denken. Als jij gaat, ga ik met je mee.
    FT: Ik zal mijn secretaresse morgen eens vragen om uit te zoeken wat de mogelijkheden zijn.
Brussel/Erloy, 11 september 2015
10.02 uur.
   FT: Dirk kijk even naar je mail. We hebben vliegtickets. Nu wordt de Vuelta geïnformeerd, de Nederlandse ambassade en de delegatie van de Europese Commissie. Zo gaat dat nou eenmaal in deze functie.
    DJ: Welke vlucht is het? De finish is pas om 21 uur. Blijf jij in Madrid slapen?
    FT: Is de finish echt zo laat?
    FT: Ik denk dat ik dan probeer een hele vroege vlucht op maandag te laten boeken. Want maandag is een superzware dag met twee raden over vluchtelingen.
    FT: We worden in Madrid netjes opgewacht. De minister van sport is een vriend van mij dus die wil van alles organiseren. En ik moet op het podium bij de prijsuitreiking.
17.51 uur.
    DJ: Verdubbeling voorsprong Dumoulin. Spannend!
    FT: Man, niet te filmen.
    DJ: Morgen wordt pas echt zenuwslopend.
12 september 2015
De zaterdag voorafgaand aan de aankomst in Madrid is er een van een zeldzame spanning. Alsof Nederland de finale van een wk gaat spelen. In de vroege morgen begint het al. Rituelen. Goede voortekens zoeken. Kaarsjes branden. Maastrichtse rode pet opzetten die ik kreeg na afloop van de boekpresentatie in De Rode Tribune in de zomer van 2009. En daar een foto van maken. En die sturen naar de ‘Voorzitter, secretaris en penningmeester van de Tom Dumoulin fanclub,’ zoals Mart Smeets hem ooit heeft omschreven.
15.39 uur.
    DJ: (stuurt foto kaarsen en rode Mestreech pet) Aan ons zal het niet liggen. Nervewrecking.
15.45 uur.
    FT: Pfffff.
Als de koers die zaterdagmiddag zijn dramatische wending neemt en Tom Dumoulin ondanks een manmoedige poging Aru te volgen, volledig naar huis wordt gereden, zijn de tekstberichten kort.
17.04 uur.
    DJ: Grrrrr.
17.14 uur.
    FT: Drama, maar wel mooi om hem morgen te zien.
Route Nationale 2, Noord-Frankrijk, 13 september 2015
6.30 uur.
    DJ: Ben op weg naar Tervuren. Pik je om 8 uur op. We liggen op schema. Twee heren op stap. Tot straks.
Als we om klokslag 8 uur de nog slapende villawijk van Tervuren binnenrijden, staat de eenpersoonsfanclub al klaar voor het hek van zijn woning. Met een leren reistas en keurig in het pak. Een beeld om in te lijsten. Hij trappelt nog net niet van ongeduld.
Ik maak plaats op de bijrijdersstoel om zodoende de tweede man van de Europese Commissie op mijn manier een vipbehandeling te geven. Frans Timmermans stapt in de vijftien jaar oude Subaru met het respectabele aantal kilometers op de teller. Mijn geliefde Hester rijdt de auto als ware ze een privéchauffeur. It’s once in a lifetime, denken we dan nog.
Dat Dumoulin in de bergetappe van gisteren zijn eigen droom en die van ons aan diggelen heeft laten vallen, is geen punt van gesprek. Dat is sport. En hij verdient sowieso ons respect. Zittend op de achterbank voel ik een grappige omkering van rollen. Eerst onafhankelijk maker van een film over het wielerteam van Dumoulin. Nu wielergroupie voor één dag. En de passant bij de Argos-bus na de etappe in Lyon is nu ineens De Europeaan, hoofdpersoon in de volgende lange documentaire na Nieuwe Helden.
Timmermans hecht eraan te zeggen dat dit uitstapje volledig op eigen kosten is. Hij mag van zijn kabinetschef niet de dienstauto gebruiken om naar vliegveld Zaventem te rijden. En geen gebruikmaken van de viplounge. Hij is vandaag een gewone passagier. Het moet even wennen zijn voor iemand die normaliter met een limousine wordt afgezet onderaan het vliegtuig en als laatste aan boord gaat. We drinken op het vliegveld slootwater voor vier euro en klagen niet.
Aan boord begin ik met een ouderwetse Flip-camera wat te filmen. Ik besluit een soort vakantiefilmpje te maken. Losse stijl. Alles vastleggen. Dat ik net zo slecht film als mijn vader vroeger met zijn 8 mm camera aan de Ligurische Riviera, zal ik pas na thuiskomst ontdekken. Vooralsnog hebben we fun. De afstand tot mijn hoofdpersoon van de film is vandaag gereduceerd tot nul.
Op Barajas International Airport staat onderaan de vliegtuigtrap een ontvangstcomité van de ambassade en de Europese Commissie. Binnen een paar minuten zijn we door de viplounge en voelen we de zachte Madrileense septemberzon. We vertrekken naar de finish in hartje Madrid, op de Paseo de la Castillana. Ik zie de vader van Tom Dumoulin lopen. De echte. We hebben elkaar ontmoet bij de Maastrichtse filmpremière van Nieuwe Helden. Een ontzettend vriendelijk mens. Met een heel leuke echtgenote. Dat had de jonge Frans dus goed gezien, destijds.
We spreken over Tom en zijn gebrek aan knechten als het er in de bergen op aankomt. Het is duidelijk dat hij als ronderenner talent heeft, maar dat er dan wel een ploeg om hem heen moet worden gebouwd. Vader heeft alle vertrouwen in de toekomstige loopbaan van zijn zoon.
Bij de bus van Giant-Alpecin kom ik veel oude bekenden tegen. De Franse chauffeur David, persman Bennie Ceulen en uiteraard teammanager Iwan Spekenbrink en zijn vrouw Marloes. Het weerzien is hartelijk. Hoewel het maken van Nieuwe Helden niet zonder slag of stoot verliep (een teambus is verdomd krap voor een camerateam), hebben beide partijen een goed gevoel aan het project overgehouden. Tienduizend bezoekers in de bioscoop hebben een unieke blik in het binnenste van de Tour de France gekregen. En het project van Spekenbrink heeft maximale aandacht gehad.
Aan de gebouwen die het plein van de finish omzomen, hangen enorme spandoeken met daarop Refugees Welcome. Ik wijs Timmermans erop. Hij zegt niks terug. Zijn hoofd staat blijkbaar niet naar werk. Hij wil Tom!
John Degenkolb redt die middag zijn Vuelta met het winnen van de slot­etappe. En zalft daarmee de wond die Giant-Alpecin een dag eerder opliep na het missen van de gedroomde eindzege van Tom Dumoulin. Toch merken we dat de overwinningschampagne bij de teambus vanavond wranger smaakt, anders dan destijds op de Champs-Élysées.
Frans Timmermans is er ook bij na afloop. Ik observeer hem met mijn Flip-camera. Ik zie hem toenadering zoeken. Hij juicht even met Tom Dumoulin en stelt zich verder bescheiden op. Een echte voorzitter van de fanclub die zijn plek kent.
Een halfuur eerder zie ik hem heel anders in actie. In afwachting van de huldiging waarvoor hij het podium van de Vuelta moet betreden, staat hij backstage te loeren naar een achteloos geparkeerde Giant-fiets. Ik vraag hem waarnaar hij kijkt.
‘Dat is volgens mij de fiets van Tom. De fiets van Tom staat daar!’
Ik zeg: ‘Maak er snel een foto van. Kom op, snel. Gewoon doen. Wat maakt het uit.’
Hij loopt snel in zijn karakteristieke houding naar de tegen een hek staande Giant-fiets met startnummer 174. Maakt met zijn telefoon gauw een paar foto’s en komt met een reusachtige glimlach terug.
Brussel, 22 september 2015
Op de dertiende verdieping van het Berlaymont-gebouw zetelt de baas van Frans Timmermans, de Luxemburger Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie. Een verdieping lager zit het kabinet van Frans Timmermans, de tweede man in dit enorme gebouw in het hart van de Europese wijk van Brussel. Als we met cameraman Rob Hodselmans en geluidsman Benny Jansen de werkkamer van Timmermans betreden, begint hij meteen te schertsen: ‘Nee hè, niet weer die cameraploeg van Roeleven hier over de vloer…’
Dan zegt hij triomfantelijk: ‘Ik heb goed nieuws: binnen twee maanden heb ik een nieuwe fiets. Het was Eddy Planckaert die me ooit tipte dat profploegen hun fietsen aan het eind van het seizoen verkopen. Dus ik heb me gemeld bij Giant-Alpecin voor een dakfiets. Die moeten er toch uit.’
Ik vraag welk type fiets hij heeft besteld.
‘Gelet op de maat zou het me niet verbazen als het die van Tom Dumoulin zal worden. We hebben allebei maat 58. Het wordt niet de trainingsfiets. Ook niet de wedstrijdfiets. Het wordt de fiets die op het dak stond. De reservefiets eigenlijk.’
– ‘Maar ga je dan ook weer wat meer fietsen, Frans?’
‘Ja, dat is dringend nodig. Het gaat niet goed met de kilo’s. Ik eet wel minder, maar ik kan niet vaker bewegen omdat ik ’s avonds vaak pas om elf uur thuis ben en ’s ochtends om zeven uur alweer de deur uit ga.’
– ‘Ik zie jou niet veel eten. En als je ontbijt, zoals in Madrid bijvoorbeeld, is dat best licht. Waar komen die kilo’s dan vandaan?’
‘Ik denk dat het mij een kwestie van slechte verbranding is. Mijn lichaam is kennelijk heel zuinig. Behalve als ik sport, dan gaat het goed. Maar het is ook gewoon fout eten. En op de verkeerde momenten. Te laat op de dag bijvoorbeeld. En het is ook gewoon aanleg hoor, als je mijn familie bekijkt. Maar het kan ook anders. Mijn broer heeft dezelfde aanleg en is mooi slank.’
– ‘En dat biertje bij Roda laat je ook niet lopen toch?’
‘Nee, maar met bier moet ik echt oppassen. Niet vanwege de alcohol, maar door de calorieën.’
Een halfjaar later, op 19 maart 2016, krijg ik een app van FT Prive België, zoals hij in mijn telefoon staat.
Vandaag bericht gehad van Giant-Alpecin dat ik een tweedehandsje kan gaan ophalen in Deventer.
Tervuren, thuis, zondag 3 april 2016
We komen filmen in Tervuren over de Turkije-deal die de vluchtelingenstroom moet indammen. Het is een dossier waaraan Frans Timmermans hard werkt. Hij ontvangt ons vriendelijk, bijna té vriendelijk. Zoals gebruikelijk vraagt hij eerst of we koffie willen. ‘Loop maar mee naar de keuken.’ En passant zegt hij quasi nonchalant dat links in de hal ‘een heel bijzonder tweedehandsje’ staat.
Ik zie de prachtige zwart-rode hi-tech tcr-fiets van Giant staan. ‘Nou ja Frans, je doet alsof dit de gewoonste zaak van de wereld is. Is dit ’m? De legendarische dakfiets?’
Frans Timmermans staat erbij met de glimlach van een kind. Hij laat me de fiets bewonderen en strelen. Zegt dan: ‘Mijn rug en spieren moeten nog wennen aan de zit van deze fiets. Ik ga eerst drie weken op de rollerbank rijden. Telkens drie kwartier tot een uur. Daarna pas de straat op. Dan is het lichaam gewend, staat je zit naar de fiets en kun je ervan genieten. Ik ben net begonnen, dus moet nog even binnen blijven trainen.’
Ik vraag van wie de fiets is geweest. ‘Lees maar. Zijn naam staat op het frame.’
Ik lees in een soort handschriftletter: Tom Dumoulin.
Ik denk terug aan onze bedevaart, een halfjaar eerder, naar de finish van de Vuelta. Als ware groupies achter de ster aan. Dichtbij komen, aanraken, blik van herkenning. De foto van zijn fiets.
Ik denk ook terug aan de Tour van 2013 en aan Nieuwe Helden en de debuterende Tom Dumoulin. Hij was de benjamin van de ploeg en de lieveling van ons camerateam. Een kuikentje, natte haartjes alle kanten op. Deed enorm zijn best om de verwachtingen van Marcel Kittel en John Degenkolb in te lossen. Slurpte de wijze lessen van wegkapitein Roy Curvers op. Hij was meteen een belangrijke schakel in de legendarische sprinttrein van het team. Vier keer etappewinst, gele trui, Champs-Élysées, champagne all over the place.
Timmermans: ‘De fietsmaat is 58. We zijn ongeveer even lang. Er hoefde maar één blokje te worden verwijderd. Hij weegt niks, de fiets. 6,7 kilo. In mijn tijd was ik al blij met een fiets van 9 kilo. Het is een dakfiets, maar wel gebruikt. Zie je die lichte beschadigingen op de pedalen? Deze is volgens mij gebruikt in de Amstel Gold Race en de Waalse klassiekers. En wat volledig nieuw is voor mij, het elektrisch schakelen. Je moet je fiets dus aan de oplader hangen voor je vertrekt. Ik ben er heel blij mee.’
– ‘Vooral omdat het de fiets is geweest van Tom, denk ik.’
‘Ja, wat denk je. Dat is echt bijzonder toch? Ik was een van de eersten die het grote talent van hem zag. Hij doet me denken aan de jonge Eddy Merckx. Qua houding en uiterlijk. Extra is natuurlijk ook dat we allebei uit Maastricht komen. Ik heb met zijn moeder op de middelbare school gezeten. Ik was smoorverliefd op haar. Maar het is nooit wat geworden helaas.’
– ‘Dus met een beetje geluk was je zijn vader geweest. Hoe denk je dat hij het gaat doen dit jaar?’
‘Hij moet alles afstemmen op zijn tijdrit op de Olympische Spelen. Ik zie hem daar goud halen. Hij moet een goede Giro rijden en verder niets. Als ronderenner kan hij zich dan volgend jaar gaan ontwikkelen. Dan moet hij wat lichter worden nog. Maar als tijdrijder moet hij juist wat kilo’s hebben.’
Als ik hem vraag om voor de film even op zijn Tom Dumoulin-fiets te gaan zitten, weigert hij. ‘Geen kunstjes, Dirk.’ Hij vertelt over zijn strijd tegen het overgewicht. ‘Dertig kilo moet eraf. Dat is een zak aardappelen die ik telkens mee tors. Niet alleen op de fiets, maar de hele dag. Maar het lukt me niet om het eraf te krijgen.’
Op weg naar de koffie in de keuken van de huurvilla passeren we ingelijste Engelse lithografieën van de vijf grote klassiekers. In volgorde: Primavera – Vlaanderen – Roubaix – La Doyenne – Lombardia. Bij de koffie wordt Bruce Springsteen geserveerd. Het gesprek gaat al snel weer over Europa en zijn portefeuille vluchtelingen. The Boss zingt: ‘I get a sixty-nine Chevy with a 396 / Fuelie heads and a Hurst on the floor.’
13 april 2016
    DJ: Dag Frans. Ligt er al een plasje onder de dakfiets? Wielertijdschrift De Muur wil graag dat ik een verhaal over jou en je leven met de fiets schrijf. Wil je daaraan meewerken?
    FT: Ik wil wel praten over mijn liefde voor de wielersport. Maar ik vind mijn eigen tijd op de fiets absoluut niet de moeite waard om over te praten. Dus graag bereid tot een gesprek over fietsen, over de sport en over mijn wielerhelden. Maar dat is het dan ook.
Ik ga op zoek naar eerdere publicaties over zijn wielerverleden. Voor het periodiek verschijnende tijdschrift wil (Wielrennen In Limburg) heeft de Limburgse journaliste Lean Hodselmans uitgebreid met Timmermans gesproken over zijn kortstondige carrière als coureur. Een citaat: ‘Wielrennen is de enige echte volkssport vanaf het allereerste begin. Arbeiders hadden vroeger geen tijd om te sporten. Sport was iets voor een kleine elite. Bij het wielrennen is dat anders. Dat is begonnen als professionele sport in die zin dat arbeiders, sterke mannen, werden betaald om onmogelijke afstanden af te leggen om de fiets te promoten voor de fabrikant. Die origine, die he­roïek van mannen die fietsten om hun brood te verdienen, heeft mij altijd aangesproken.’
‘Eenmaal zelf op de fiets deed ik de ontdekking van mijn leven. Ik zal een jaar of vijftien zijn geweest toen ik erachter kwam dat ik toch wel veel sneller naar school fietste dan mijn vriendjes. Ik kreeg er lol in en ben lid geworden van een wielerclub in Maastricht. Ik wilde wielrenner worden, maar dat is niet gelukt. Zolang het vlak was kon ik makkelijk mee, maar bergop was iedereen sneller. Als je in het wielrennen iets wil moet je daar monomaan mee bezig zijn, dag en nacht, er helemaal naar leven. Ik kon dat niet opbrengen, was met te veel dingen bezig, wilde uitgaan, lezen en feesten. Toch is fietsen mijn passie. Hoeveel kilometers er op mijn teller staan kan ik niet zeggen, heel erg veel. Ik heb altijd en overal gefietst, behalve in Moskou in de tijd dat ik daar op de Nederlandse ambassade zat. Daar is fietsen een vorm van zelfmoord.’
Aan boord Belgian Airforce, op weg naar Turkije, Gaziantep, 23 april 2016
Vandaag een dag van 22 uur in het vooruitzicht. Met een militair vliegtuig van de Belgische luchtmacht naar de Turkse miljoenenstad Gaziantep aan de grens met Syrië. De delegatie Timmermans reist in gezelschap van het kabinet van Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad.
Aan boord leest Timmermans eerst de stukken die zijn voorbereid door zijn medewerkers. Daarna is het tijd voor ontspanning met het tijdschrift Pro Cycling met Tom Dumoulin in roze op de omslag, omdat hij de Giro d’Italia gaat rijden. Timmermans zit tegenover me. Ik film hoe hij rustig leest in het blad. Ineens keert hij het tijdschrift om en laat een foto zien van Peter Sagan die zich op het erepodium lachend wegdraait van de winnaar die wordt gekust door twee rondemissen. Hij ziet de grap en lacht: ‘Ik vind Sagan zo’n mooie renner. Een heel bijzondere jongen.’
Over Tom Dumoulin en zijn ontwikkeling zegt hij: ‘Afwachten. Er rust nu te veel gewicht op zijn schouders. De buitenwereld creëert veel te hoge verwachtingen. Hij moet zich dit jaar maar op één ding concentreren: de Olympische Spelen. De rest is bijzaak.’
Donald Tusk knapt een uiltje in een ander compartiment van het vliegtuig. De ambtenaren die de Turkije-deal moeten voorbereiden, werken gestaag door. Frans Timmermans laat nog een foto zien. Dit keer een spread met Tom Dumoulin in actie. ‘Dit zou mijn fiets weleens kunnen zijn.’
– ‘Gaan we ook nog een keer filmen dat je erop zit?’
‘In de tweede helft van de zomer zit ik erop. Dan ga ik langere tochten maken. Eerst opbouwen.’
– ‘Waarom is wielrennen zo belangrijk voor je?’
‘Het is een mooie sport. Altijd gevonden. Mijn lievelingssport was en is voetbal. Ik zou graag een goede voetballer zijn geweest. Door mijn bouw en mijn kromme benen zat dat er niet in. Ik was ook te langzaam op de eerste meters. Ik had wel een goede vrije trap. En ik bleef maar gaan omdat ik een goede conditie had. Ik fietste altijd naar school. Toen bleek dat ik heel hard kon fietsen. Kon ik eindelijk ook eens van nature iets goed.’
‘Later werd actief wielrennen de ultieme vorm van ontspannen. Ik vind het ook als kijksport nog steeds heel mooi. En heel leuk om naar een koers te gaan. Bijvoorbeeld de Ronde van Vlaanderen. Dat is gewoon een feest. De Tour ook. Ik ga bijna elk jaar minstens een dag naar de Tour.’
– ‘Wat leer je van het fietsen waar je ook iets aan hebt voor je werk?’
‘Als je veel fietst, ontwikkel je doorzettingsvermogen. Kan niet bestaat niet. Pijn is niet erg. Hoort erbij. Als je denkt diep te gaan, moet je nog dieper gaan. Het gevaar is dat er op een gegeven moment niets anders meer is dan dat. Dat hebben professionals. Bijvoorbeeld John Degenkolb. Hij werd bijna doodgereden, wordt wakker, ziet zijn vrouw en kinderen aan zijn ziekbed. Hij huilt. Waarom? Omdat hij bij het ontwaken beseft dat hij de voorjaarsklassiekers niet kan rijden. Dat vind ik niet kloppen. Ik denk dat je focus dan te veel op het wielrennen is. Dan moet je als mens op zoek naar een andere balans in het leven.’
– ‘Heb jij dat niet in jouw werk dan?’
‘Dat heb ik wel gehad. Op zijn leeftijd. Sinds ik bij het ministerie van Buitenlandse Zaken werkte, had ik dat. Daar heb ik mijn eerste vrouw ernstig mee tekortgedaan. Nu heb ik dat niet meer. Ik werk nog steeds hard en veel, maar ik heb een betere balans nu. Hou meer rekening met de belangen van anderen. In deze fase van mijn leven haal ik meer voldoening uit mijn privéleven dan uit mijn werk. Ik kan enorm genieten van thuis. Heb een vrouw en een dochter van tien en een zoon van twaalf. Sinds ik in Brussel werk en ze met me zijn meeverhuisd, is vader de hele week thuis. Daar genieten we allemaal van.’
– ‘Dus tot je in Brussel ging werken, was je een soort John Degenkolb?’
‘Ik moest plotseling stoppen als staatssecretaris. Tot die dag werkte ik alleen maar. En ineens was het voorbij. Werkloos. Heel raar. Daarna werd ik Kamerlid en ging ik bewust iedere dag van het Binnenhof in Den Haag naar huis in Heerlen. Drie uur heen in de trein en drie uur terug. Het was afzien, maar het gaf me enorme voldoening.’
Op het vliegveld van Gaziantep wacht de Turkse premier Davutoglu op het Europese gezelschap bij wie ook bondskanselier Angela Merkel is aangesloten. In een gewapend konvooi worden de hoge politici langs vluchtelingenkampen geleid. Het is een schaamteloos charmeoffensief, maar tussen de bedrijven door doen Tusk, Merkel, Timmermans en Davutoglu intensief zaken met elkaar over het beperken van de vluchtelingenstroom naar Europa.
Na de 22 uur durende werkdag neem ik voor de deur van zijn woning in Tervuren afscheid van Frans Timmermans. Hoewel we leeftijdgenoten zijn, oogt hij nog monter en stort ik bijna in. Kwestie van training in afzien.
In de weken erna zien we elkaar niet vaak, maar via de app is de fiets altijd dichtbij.
Luik-Bastenaken-Luik, zondag 24 april 2016.
15.40 uur.
    DJ: Is de koers al hard?
    FT: Keihard. Door het weer.
    DJ: Heb jij La Redoute weleens gedaan?
    FT: Ik zeg net tegen Irene: Ik heb mijn hele leven niet zo afgezien als bij LBL voor amateurs. Kan mij zelfs de laatste 30 km niet meer herinneren. En weet absoluut niet hoe ik die Redoute opgekomen ben.
    DJ: Ik heb nooit LBL gedaan. Te zwaar.
    FT: Je vertrekt uit Luik en komt dan in Bastogne aan en denkt: Oké zwaar, maar ik ben halverwege, dus het komt goed. En dan ontdek je dat het tweede gedeelte vijf keer zo zwaar is.
16.54 uur.
    FT: Poels!!!! Limburg!!!!
16.55 uur.
    DJ: Zo gegund. Zo’n leuke familie. Vader helaas jong gestorven.
16.59 uur.
    FT: Ja. Hele gevoelige, bescheiden jongen. Heb m regelmatig gesproken. Zo veel tegenslag gehad. Dus zo ontzettend gegund. Ik ben echt tot tranen geroerd. Wat gun ik dit die jongen!
Proloog Giro d’Italia, 6 mei 2016
14.10 uur.
    FT: Geen betere plek voor een verjaardag dan Rome.
18.28 uur.
    DJ: Mooi verjaardagscadeautje! Tom D. in de roze trui.
    FT: Geweldig.
Overwinning Tom Dumoulin in Andorra, bergetappe Tour de France,
10 juli 2016
16.48 uur.
    DJ: Tom flikt het weer! Yessssssss!
17.23 uur.
    FT: Held!
Tijdritzege Tom Dumoulin in Tour de France, 16 juli 2016
12.21 uur.
    DJ: Wij staan aan voet Ventoux. Genoten van Tom D. op de zwarte dag na aanslag Nice. La Vie…
12.22 uur.
    FT: Grote klasse zoals Tom dat gisteren na zijn tijdritzege in perspectief plaatste.
12.36 uur.
    DJ: Man van niveau.
12.38 uur.
    FT: En een klasbak die over een jaar of twee de Tour kan winnen.

Tour de France, 24 juli 2016
22.31 uur.
    FT: Mooi die twee etappes van Tom, mooi dat rijden van Mollema. Maar verder toch een van de allersaaiste Tours die ik ooit gezien heb. Als dit het nieuwe wielrennen is, zal de publieke belangstelling gaan afnemen, vrees ik.
San Felice Circeo/Erloy, 4 augustus 2016
22.41 uur.
    FT: Vandaag helaas gevallen met mijn TD fiets. Gelukkig geen schade aan de fiets. Maar ik heb behoorlijke schaafwonden aan been en elleboog. En pijn aan mijn ribben. Maar niks gebroken.
22.43 uur.
    DJ: Wat waardeloos. Botsing? Afdaling? Tegenligger?
22.44 uur.
    FT: Grind. Heel dom. Moest even opzij voor een auto. Lag al in de grindbak voor ik het in de gaten had.
22.48 uur.
    DJ: Ben lid geworden van de officiële fanclub van Wout Poels. Ga ’m zaterdag in Blitterswijck aanmoedigen tijdens Olympische wegwedstrijd.
22.49 uur.
    FT: Wout moet voor zijn eigen kansen gaan volgend jaar in de Tour. Hij is beter dan Bauke.
Olympische tijdrit Dumoulin in Rio, 10 augustus 2010
16.41 uur.
    DJ: Zit je klaar????
18.40 uur.
    FT: Wat een schitterende uitslag bij de tijdrit! Tom Dumoulin die boven zichzelf uitstijgt met zilver. En dat na zijn polsbreuk. Maar ook Fabian Cancellara die een onovertroffen slotakkoord aan zijn indrukwekkend oeuvre toevoegt. Natuurlijk had ik Tom ontzettend graag goud zien winnen, maar ik gun Spartacus die plak ook van harte.
19.06 uur.
    DJ: Had ook dat gevoel. Tijd van Tom komt nog jarenlang. Hij baalde na afloop. Wilde goud.
19.16 uur.
    FT: Sportman. Logisch. Maar hij moet echt niet zeuren: etappes in de drie belangrijkste rondes en zilver op de Spelen.
19.18 uur.
    FT: Nu een bredere strategie gaan bedenken. Drie/vier kilo lichter worden en volgend jaar vol gaan voor twee van de drie grote ronden zou mijn advies zijn.
Sint-Stevens-Woluwe, 24 augustus 2016
Het klinkt misschien ongeloofwaardig en zeker té toevallig, maar tijdens de laatste opnames voor de film met Frans Timmermans berijdt hij zijn inmiddels verouderde Giant-fiets uit 2009. Hij fietst voor ons uit in het dorp waar zijn Vlaamse jeugd zich afspeelde. Sint-Stevens-Woluwe, onder de rook van Brussel. Hier liggen de wortels van De Europeaan die hij worden zou. Hier leerde Frans Frans. Hier leerde hij wat aanpassen aan een andere cultuur is. Hier was hij op de lagere school verliefd op een meisje dat niet de moeder van Tom Dumoulin zou worden.


Dumoulin-2ATelevisiejournalist en documentairemaker Dirk Jan Roeleven werkte meer dan een jaar voor de vpro aan een gefilmd portret van de vicevoorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans. De Europeaan werd op 21 november 2016 uitgezonden om 20.30 uur op npo 2.
[/private]


D I R K  J A N  R O E L E V E N


Uit: Wielertijdschrift De Muur, editie 54

De mooiste verhalen uit De MuurGratis e-pubDe mooiste verhalen uit De Muur14 muurverhalen van de beste wielerauteurs, gratis in je inbox Ontvang gratis e-pub →